भोंदूगिरीचा पर्दाफाश: न्याय आणि कठोर परिवर्तनाची गरज.

 भोंदूगिरीचा पर्दाफाश: न्याय आणि कठोर परिवर्तनाची गरज.

महाराष्ट्रासारख्या प्रगत, विचारशील आणि सामाजिक भान असलेल्या राज्यात आजही भोंदूगिरीच्या नावाखाली लोकांची फसवणूक होते, ही बाब अत्यंत चिंताजनक आहे. अलीकडील अशोक खरात प्रकरणाने पुन्हा एकदा समाजातील या काळ्या वास्तवाला उघडे पाडले आहे. या प्रकरणाने केवळ एका व्यक्तीच्या गैरकृत्यांवर प्रकाश टाकलेला नाही, तर संपूर्ण व्यवस्थेतील त्रुटींवर गंभीर प्रश्नचिन्ह उभे केले आहे.

भोंदूगिरी ही केवळ अंधश्रद्धेचा प्रश्न नाही, तर ती आर्थिक, मानसिक आणि विशेषतः महिलांच्या सन्मानाशी संबंधित गंभीर समस्या आहे. “चमत्कार” आणि “उपाय” यांच्या आड लपलेली ही फसवणूक अनेकांचे आयुष्य उद्ध्वस्त करते. काही प्रकरणांमध्ये महिलांवर अत्याचार होतात, आणि त्यांचा आवाज दाबला जातो—ही वस्तुस्थिती अधिक भयावह आहे.

या पार्श्वभूमीवर, सर्वप्रथम आवश्यक आहे ती निष्पक्ष, पारदर्शक आणि वेगवान चौकशी. दोषी कोणताही असो—तो भोंदू बाबा असो, त्याला साथ देणारा प्रभावशाली घटक असो किंवा कोणताही राजकीय व्यक्ती—कायद्यापुढे सर्व समान असले पाहिजेत. जर कोणत्याही राजकीय व्यक्तीचा सहभाग तपासात सिद्ध झाला, तर निष्पक्ष चौकशी पूर्ण होईपर्यंत त्यांना पदावरून दूर करणे ही लोकशाहीची किमान अपेक्षा आहे.

तसेच, या प्रकरणातील जप्त संपत्तीचा प्रश्न अत्यंत महत्त्वाचा ठरतो. अन्यायाने मिळवलेली संपत्ती पुन्हा त्याच भ्रष्ट साखळीत जाण्याची भीती रास्त आहे. त्यामुळे अशा संपत्तीचा वापर सर्वप्रथम पीडितांच्या पुनर्वसनासाठी केला गेला पाहिजे. त्यानंतर उरलेला निधी गरीब, वंचित आणि घर नसलेल्या लोकांच्या कल्याणासाठी वापरणे, ही खरी सामाजिक न्यायाची अंमलबजावणी ठरेल.

मात्र, या प्रक्रियेत कायद्याची चौकट पाळणे अत्यावश्यक आहे. कोणत्याही व्यक्तीच्या कुटुंबीयांवर केवळ नातेसंबंधाच्या आधारावर कारवाई करणे योग्य नाही; परंतु जर त्यांनी जाणूनबुजून गैरफायदा घेतला असेल, तर त्यांच्यावरही कठोर कारवाई झाली पाहिजे.

यासोबतच, अशा घटना पुन्हा घडू नयेत यासाठी प्रणालीगत आणि तांत्रिक बदल करणे गरजेचे आहे. Maharashtra Anti-Superstition Act सारखे कायदे अस्तित्वात असले, तरी त्यांची प्रभावी अंमलबजावणी आणि जनजागृती तितकीच महत्त्वाची आहे. आजच्या डिजिटल युगात भोंदूगिरीविरुद्ध तक्रार नोंदवण्यासाठी आणि तत्काळ कारवाईसाठी सक्षम डिजिटल प्लॅटफॉर्म तयार करणे ही काळाची गरज आहे.गुन्हेगाराला शिक्षा झालीच पाहिजे, पण त्याहून महत्त्वाचे म्हणजे यापुढे कोणालाही असा गुन्हा करण्याची हिंमत होऊ नये, अशी भीती आणि व्यवस्था उभी राहिली पाहिजे.

                                            रेखा शशिकांत धुळप

                                         महिला महाविद्यालय, कराड